
Senedi imzalarken karşınızda sesini yükselten biri vardı. Belki işinizi kaybetmemek için önünüze konan kâğıdı okumadan imzaladınız, belki de “imzalamazsan olacakları görürsün” cümlesini duydunuz. Şimdi o belge aleyhinize kullanılıyor ve baskı altında atılan imzanın sonradan tespit edilip edilemeyeceğini merak ediyorsunuz. Adli belge incelemesi imzanın sizin elinizden çıkıp çıkmadığını ve olağan imzalarınızdan ne ölçüde saptığını gösterir. Baskının kendisini ise çoğu zaman imzanın dışındaki delillerle ortaya koyarsınız. İki tarafın nasıl birleştiğini aşağıda anlattık.
Kısaca
- Baskı altında attığınız imza sahte değildir; kalemi siz tuttuğunuz için inceleme onu büyük olasılıkla size ait bulur.
- Korku, gerginlik ya da alışılmadık yazma koşulu imzada yavaşlama, duraksama ve biçim farkı bırakabilir. Aynı izleri yaş, hastalık, ilaç ya da rahatsız bir duruş da bırakır.
- Korkutma sonucu yaptığınız sözleşmeyle bağlı değilsiniz; ancak bunu korkutmanın etkisi kalktıktan sonra bir yıl içinde bildirmeniz gerekir (TBK 37 ve 39).
- Cebir ya da tehditle senet imzalatmak, ileride senede çevrilebilecek bir kâğıdı imzalatmak da dahil, yağma suçudur (TCK 148/2).
- Kanun hükümleri 5 Kasım 2026 itibarıyla yürürlükteki metinlere göredir.
Baskı altında atılan imza tespit edilebilir mi?
Kısmen. İmza incelemesi iki soruya cevap arar: imzayı kim attı ve imza, kişinin olağan yazma alışkanlığından ne kadar uzaklaştı? Baskı altında atılan imzada ilk sorunun cevabı çoğunlukla sizsiniz. Hareketi sizin eliniz ve yıllar içinde oturmuş imza alışkanlığınız üretti. Uzmanın görebileceği şey ikinci sorunun cevabıdır; imza, doğal imzalarınıza göre farklı koşullarda atılmış gibi görünebilir.
Bu farkın tek başına baskıyı göstermediğini bilmek gerekiyor. Kanada’daki resmi formların imza kutularını taklit eden bir çalışmada 40 kişiden 2.400 imza toplandı. Dar bir kutuya imza atmak bile kalem hızını, hareketin akıcılığını ve imzanın uzunluğunu anlamlı biçimde değiştirdi; kalemin kâğıda bastırma kuvveti ise değişmedi. Araştırmacı bazı katılımcılarda duraksama ve kaygı belirtileri de kaydetti3. Sıradan bir form kutusu imzayı bu kadar etkiliyorsa, tek bir imzaya bakıp “bu kişi korkutulmuş” demek mümkün olmaz. Raporda böyle bir sapma, olası nedenlerden biri olarak yer alır.
Baskı altında atılan imza ile sahte imza arasındaki fark nedir?
Fark, imzayı kimin attığındadır. Sahte imzada başka biri sizin imzanızı taklit eder ve incelemede taklit belirtileri aranır; dikkatle çizilmiş çizgiler, küt başlangıç ve bitişler, yerinde olmayan kalem kaldırmalar bunların başında gelir. Bu bulguları sahte imza nasıl tespit edilir yazımızda topladık. Baskı altında atılan imzada ise imzayı siz atarsınız. Sizin iddianız imzanın sahteliği olmaz, iradenizin korkutmayla bozulduğudur.
Bir de üçüncü durum var: kişi imzasını kendisi atar ama ileride inkâr edebilmek için bilerek bozar. Titrek ya da yavaş çizgi bu üç durumun hepsinde görülebildiği için uzman, şüpheli imzayı sizin farklı tarihlerde attığınız imzalarla yan yana koymadan bir sonuca varmaz. Bilerek bozulmuş imzayı inkâr kastıyla atılan imza yazımızda anlattık.
Baskı altında atılan imza hukuken geçerli mi?
Sözleşme bakımından sizi bağlamayabilir. Borçlar Kanunu’na göre karşı tarafın ya da üçüncü bir kişinin korkutması sonucu sözleşme yapan taraf, o sözleşmeyle bağlı değildir. Korkutmanın kabul edilmesi için, içinde bulunduğunuz durumda kendinizin ya da bir yakınınızın kişilik haklarına veya malvarlığına yönelik ağır ve yakın bir zarar tehlikesine inanmakta haklı olmanız gerekir1. Her gergin pazarlık bu eşiği geçmez.
En sık kaçırılan nokta süredir. Korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığınızı bildirmez ya da verdiğinizi geri istemezseniz, kanun sizi sözleşmeyi onamış sayar1. Bildirimin ne zaman ve hangi yolla yapılacağını avukatınızla belirleyin.
Taraflardan biri, diğerinin veya üçüncü bir kişinin korkutması sonucu bir sözleşme yapmışsa, sözleşmeyle bağlı değildir.
6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 37/1
Ceza kanunu da konuyu ayrıca ele alır. Cebir ya da tehdit kullanarak birini borç altına sokabilecek bir senedi vermeye ya da ileride senede çevrilebilecek bir kâğıdı imzalamaya mecbur etmek yağma suçudur ve altı yıldan on yıla kadar hapis cezası gerektirir2. Ortada senet yoksa tehdit suçu gündeme gelebilir (TCK 106). Zorla imzalatılan boş kâğıt sonradan senede çevrildiyse belgede tahrifat izleri de aranır; bunun nasıl incelendiğini farklı amaçla düzenlenmiş belgenin senede dönüştürülmesi yazımızda anlattık.
Baskıyı ispat etmek için neler işe yarar?
Çoğu dosyada imzanın dışındaki deliller, imzanın kendisinden daha çok şey anlatır. Avukatınızla birlikte şunları toplamaya çalışın:
- Belgenin imzalandığı gün ve yerde bulunan tanıklar
- İmzadan önceki ve sonraki mesajlar, e-postalar, arama kayıtları
- Kamera görüntüleri ve konum bilgisi
- Olaydan sonra yapılmış şikâyet, kolluk tutanağı ya da sağlık raporu
- Aynı gün imzalatılan başka belgeler
Bu kayıtların delil olarak kullanılıp kullanılamayacağını avukatınız değerlendirir. Belgenin kendisi de bilgi verir. Metnin imzadan sonra eklenip eklenmediği, sayfadaki yazıların farklı kalemlerle yazılıp yazılmadığı, boş bırakılan yerlerin sonradan doldurulup doldurulmadığı adli belge incelemesinin konusudur. Kesişen çizgilerde hangisinin önce atıldığı bazı belgelerde belirlenebilir, her belgede belirlenemez.
Baskı altında imza attıysanız ilk ne yapmalısınız?
Olayı unutmadan yazıya geçirin. Tarih, saat, yer, orada kimlerin bulunduğu ve size ne söylendiği, aylar sonra hatırlamakta en çok zorlanacağınız ayrıntılardır. Ardından şu adımları atın:
- İmzaladığınız belgenin bir kopyasını ya da fotoğrafını edinin; yoksa belgenin kimde olduğunu not edin.
- Tanıkların adını ve iletişim bilgisini kaydedin.
- Telefonunuzdaki mesajları ve arama kayıtlarını silmeyin, yedekleyin.
- Bir yıllık bildirim süresini takviminize yazın ve avukatınıza danışın.
- Aynı döneme ait imzalı belgelerinizi bir dosyada toplayın; inceleme için bunlara ihtiyaç olacak.
- Tehdit sürüyorsa kolluğa başvurun.
Baskı altında atılan imza nasıl incelenir?
Karşılaştırma örnekleriyle. Uzman, şüpheli imzayı aynı döneme ait ve baskı altında atılmadığı açık olan imzalarınızla karşılaştırır: banka evrakı, noter işlemleri, iş yeri belgeleri, resmi başvurular. Örnek sayısı arttıkça ve tarihleri şüpheli belgeye yaklaştıkça, imzadaki sapmanın sizin olağan değişkenliğinizin içinde mi dışında mı kaldığı daha net görülür.
Sağlık durumunuzu, kullandığınız ilaçları ve imzayı nasıl bir ortamda attığınızı (ayakta mı, masada mı, aceleyle mi) uzmana baştan anlatın. Başka bir açıklaması olan iz, baskı lehine yorumlanmaz; bunu önceden bilmek raporun neyi gösterip neyi göstermeyeceğini anlamanızı kolaylaştırır. İnceleme sürecinin adımları için imza incelemesi sayfamıza, dosyanızdaki rapora bilimsel görüş gerekiyorsa uzman görüşü sayfamıza bakabilirsiniz.
Bu yazı genel bilgilendirme amaçlıdır ve hukuki danışmanlık yerine geçmez. Kanun hükümleri 5 Kasım 2026 tarihli Türk Borçlar Kanunu ve Türk Ceza Kanunu metnine göre yazılmıştır.
İmzanız olağan imzalarınızdan sapıyor mu?
Şüpheli belgenin taramasını ve aynı döneme ait imza örneklerinizi gönderin; 24 saat içinde ön analiz sonucunu, istenirse 48 saat içinde ayrıntılı raporu hazırlayalım.
İmza incelemesi Uzman görüşü al +90 505 215 71 10
İstanbul · Ankara · Adana
Kaynaklar
- 6098 sayılı Türk Borçlar Kanunu, m. 37, 38, 39. mevzuat.gov.tr
- 5237 sayılı Türk Ceza Kanunu, m. 106, 148. mevzuat.gov.tr
- Fazio, K. (2015). The Effects of Constraint on a Signature’s Static and Dynamic Features. Journal of the American Society of Questioned Document Examiners, 18(1), 41-56. doi.org/10.69525/jasqde.214
Sıkça Sorulan Sorular
Baskı altında atılan imza sahte sayılır mı?
Hayır. İmzayı siz attığınız için imza size aittir. Hukuki iddia imzanın sahteliği değil, iradenizin korkutmayla bozulmasıdır (TBK 37).
Baskı altında imzalanan sözleşmeye ne kadar sürede itiraz edilir?
Korkutmanın etkisinin ortadan kalktığı andan başlayarak bir yıl içinde sözleşmeyle bağlı olmadığınızı bildirmeniz ya da verdiğinizi geri istemeniz gerekir; aksi hâlde sözleşmeyi onamış sayılırsınız (TBK 39).
İmza incelemesi baskıyı tek başına kanıtlar mı?
Kanıtlamaz. İnceleme imzanın size ait olup olmadığını ve olağan imzalarınızdan sapıp sapmadığını gösterir; aynı sapmalar yaş, hastalık ya da yazma koşulundan da doğabilir. Baskı çoğunlukla tanık, yazışma ve kayıtlarla birlikte ispat edilir.
Zorla senet imzalatmak hangi suçu oluşturur?
Cebir ya da tehditle borç doğurabilecek bir senet ya da ileride senede çevrilebilecek bir kâğıt imzalatmak yağma suçudur; TCK 148/2 uyarınca altı yıldan on yıla kadar hapis cezası öngörülür.






